Ys og þys útaf litlu hjá Icelandair

Um fátt hefur verið meira talað liðna viku en hrapallegt gengi bréfa í Icelandair Group. Fjórðungs lækkun á augnabliki er vissulega feitari dýfa en hægt er að fá hjá ísbúðinni Valdísi en engu að síður er helst til mikið ys og þys útaf litlu að okkar mati.

Frjálst fall bréfa í Icelandair Group var mál málanna fyrri hluta þessarar viku eftir að yfirstjórn fyrirtækisins gaf út afkomuviðvörun. Afkomuviðvörun fyrir árið 2017.

Fyrir þann tíma voru „sérfræðingar“ sem metið höfðu bréf fyrirtækisins á einu máli um að þetta væri topp fjárfestingarkostur. Með endalaust vaxandi ferðamannastraumi til landsins lægi ljóst fyrir að fjármálastjóri Icelandair myndi synda í peningum à la Jóakim Aðalönd og ætti fullt í fangi með að telja þá milljarða sem féllu í kassann. Með öðrum orðum: það sem fer upp, fer endalaust upp.

Alas, þetta munu vera mikið til sömu fjármálaspekingar og töldu allt í himnalagi í september 2008 og vekur furðu farandverkafólks að enn leggi vitiborið fólk við hlustir. Það eru sterkari líkur á lýðræði í Norður Kóreu en að spár greiningardeilda bankanna og fjármálastofnanna gangi eftir. Enda það fólk ekkert betur að sér í framtíðarfræðum en Lára miðill eða blöðruselurinn Kristján Möller sem barðist hart fyrir Vaðlaheiðargöngum á sínum tíma og brást reiður við þegar gefið var í skyn að þau göngin yrðu baggi á þjóðfélaginu. Þau göng nú einhverjum milljörðum fram úr áætlun og við borgum.

Enda þarf ekki langan skólaferil í sögutímum til að vita að það sem fer upp, fer ekki endalaust upp. Þvert á móti eiginlega: það sem fer upp, kemur aftur niður.

Hvað er vandamálið?

Verð á bréfum í Icelandair Group hjá Kauphöllinni hefur hækkað linnulítið allar götur síðan þrettánda október árið 2009. Þó stöku dýfur hafi komið á milli frá þeim tíma hefur engin þeirra verið alvarleg og heilt yfir hefur gengið hækkað jafnt og bítandi allan þann tíma. Það þýðir að bréf Icelandair Group hafa hækkað linnulítið um SJÖ ÁRA SKEIÐ.

Alles gut. Sá sem fjárfesti duglega í bréfum Icelandair 2009 er núna meðal ríkustu Íslendinga og fær mynd af sér og fjölskyldunni í Viðskiptablaðinu við tækifæri. Ekkert að því. Það er kapítalisminn í hnotskurn. Réttur staður á réttum tíma.

Það sem fór framhjá greiningarfræðingum var tvennt. Annars vegar að lesa ekki alls óháðan Fararheill, sem ólíkt öðrum miðlum þessa lands greinir nákvæmlega frá hvernig topparnir hjá Icelandair koma fram við fólk, og hins vegar að taka ekki með í spálíkönin þá staðreynd að Icelandair er ekki eitt í heiminum. Ekki aðeins hefur vöxtur Wow Air verið ævintýralegur á örskömmum tíma heldur og hafa vinsældir Íslands náð um alla heimskringlu og þau eru fá flugfélög heimsins sem ekki reyna að koma til móts við vinsældir. Annað þýðir dauða.

Ergo: á fimm árum hefur erlendum flugfélögum sem fljúga til og frá landinu fjölgað um 80%. Árið 2012 mátti segja að Íslendingar kæmust utan með Icelandair, Wow Air og Primera Air. Í dag komumst við utan með 30 mismunandi flugfélögum og öll ritstjórn skal hundur heita ef ekki bætast við nýir aðilar fyrir næsta sumar.

Með tilliti til að á sama tíma hefur Icelandair ekki beint verið að rokka neytendalega séð lá alveg ljóst fyrir að fyrirtækið myndi lækka flugið einn góðan veðurdag. Þetta er jú fyrirtæki sem virðist velja sér að fljúga elstu rellum sem finnast undir himinhvolfinu. Meðalaldur flugvéla Icelandair er rúmlega 21 ár. Þegar 29 önnur flugfélög bjóða þér nýrri, flottari og sparneytnari vélar en það er þá furða að Icelandair missi markaðshlutdeild? Það skiptir máli.

Þjónusta Icelandair er fyrir neðan hellur og legsteina. Bókunarvél flugfélagsins er með þeim allra verstu undir sólinni. Þar ekki hægt að skoða fram í tímann og heldur ekki hægt að leita að beinu flugi. Bókunarvél Icelandair er ruglingsleg og leiðinleg. Enginn skyldi halda að það skipti ekki máli.

Icelandair stendur sig líka hörmulega að aðstoða súra farþega. Um rúmlega tveggja ára skeið hefur verið mánaðarbið eftir aðstoð ef farþegi tapar tösku, fær skemmda tösku eða verður fyrir öðrum skakkaföllum sem rekja má til flugfélagsins. Icelandair hefur nýverið byrjað að ritskoða fésbókarvef sinn og fjarlægt neikvæð ummæli sem voru síðari hluta árs 2016 20 til 30 hvern einasta dag. Það kann að hljóma lítið en margfaldaðu 30 með 365 og svo með vinum og vandamönnum þess sem kvartar og við erum að tala um tugþúsundir sem fá vitneskju um að Icelandair er nú ekki í fararbroddi þjónustulega séð.

Þetta telur þegar þú ákveður að kaupa flug út í heim. Sérstaklega þegar snarfækkar fólki sem vill til Bandaríkjanna, eins höfuð-markaðar Icelandair, vegna geðbilaðs nýs forseta.

Svo þarf Icelandair að ráða til sín fólk sem státar af heilli brú í heilanum. Ein ástæða snarminnkandi gengis er sögð vera að „meðalfargjöld á helstu mörkuðum hafi lækkað umfram spár.“ Dohhh. Er furða að fargjöld lækki þegar keppinautum fjölgar á fimm mínútna fresti? Í framhaldi af því, er eðlilegt að Icelandair sé að fljúga lon og don til Anchorage í Alaska eða Halifax í Kanada? Er eðlilegt að stærsta flugfélag Íslands gefi frat í vinsælustu áfangastaði Íslendinga sjálfra? Icelandair flýgur hvorki til Alicante né Kanaríeyja og hefur aldrei gert í áætlunarflugi. Þeir gefa sem sagt algjöran skít í þá sem í raun eiga flugfélagið og hafa alltaf gert. Fyrir utan auðvitað að heimta einokurprísa á flugferðum hér um áratuga skeið. Fyrir fimmtán árum síðan kostaði 100 þúsund krónur að fljúga fram og til baka frá London því aðeins var einn aðili sem var í boði; Icelandair. Margir hafa ekki gleymt því í dag.

Lausnin liggur í loftinu

Að þessu sögðu er tóm þvæla að Icelandair standi illa. Það er ennþá húrrandi bissness hjá fyrirtækinu og verður það áfram. Fyrirtækið hefur komið eggjum sínum fyrir víða og meðan erlendir aðilar hafa áhuga að sækja skerið heim munu fjárhirslur Icelandair tútna. En kannski ekki skila þeim ofurgróða sem hluthafar eru nú orðnir vanir eftir sjö ára húllumhæ. Einhver tímann verður partíið að taka enda. Jafnvel hjá þeim sem eru á spítti eða pillum eins og raunin virðist vera hjá mörgum hluthöfum Icelandair. Eða hvaða fyrirtæki heims er að skila margfaldri ávöxtun árum og áratugum saman?

Þetta er ekki flókið. Nútímavæða flotann eins fljótt og hægt er. Það mun skila sér í drjúgum sparnaði fljótt og örugglega. Eða hvað heldur lesandinn að 20 ára gamlar Boeing þotur eyði miklu meira eldsneyti en nýlegar rellur? Þegar vélar Icelandair voru smíðaðar var topplagið á vinsældalistum Ice Ice Baby með Vanilla Ice!!!

Framtíðin þokkalega björt

Það má ekki gleyma því að Icelandair er á lífi og stundar starfsemi EINGÖNGU vegna þess að íslenskir lífeyrissjóðir lögðu hönd á bagga og það feita hönd. Lífeyrissjóðir landsmanna, þið vitið; peningar sem við söfnum saman til að sjá eldri borgurum fyrir áhyggjulausu ævikvöldi, eru stærstu eigendur bréfa Icelandair. Hvorki Blackstone, ríkasti fjárfestingasjóður heims né George Soros hafa fjárfest í flugfélaginu íslenska.

Getur það kannski verið vegna þess að húrrandi himnaför Icelandair á hlutabréfamörkuðum var bóla? Það er jú ekki eins og fjárfestar innlendir hafi lengi vel haft aðra kosti hér heima en fjárfesta í þeim stærstu á klakanum og þar var Icelandair einna stærst.

Getur verið að það eitt og sér útskýri megahækkun á markaðinum síðustu árin? Skortur á öðrum kostum? Kannski það.

Það breytir ekki því að Icelandair á hótel um allar trissur, bílaleigu og sterk sambönd í flugbransanum. Það plús að innan tíðar hefst langþráð endurnýjun flugflota félagsins. Takist fyrirtækinu að bæta þjónustu sína á sama tíma og taka sér sterka stöðu sem athygli vekur nú þegar eitt flugfélag er eins og það næsta og þjónusta er eitthvað ofan á brauð leikur enginn vafi á að Icelandair mun skila ágætum tekjum til þjóðarbúsins og hluthafa. Þó aldrei ofurhagnaði til hluthafa.

En þá þarf líka að setja viðskiptavininn í fyrsta sætið á borði en ekki aðeins í orði…